Umysł jako klatka i klucz, którego nie da się podrobić

Istnieje jednak jeszcze subtelniejszy mechanizm, który potrafi zgasić pożądanie nawet w relacji pozbawionej otwartego konfliktu. Wszystkie opisane wyżej procesy, a więc podświadoma ocena partnera, weryfikacja siły, analiza ryzyka inwestycji reprodukcyjnej, to ewolucyjne narzędzia, które przez setki tysięcy lat chroniły nasze geny. Problem pojawia się wtedy, gdy strażnik zaczyna żyć własnym życiem.

Mózg człowieka nie rozróżnia realnego zagrożenia od wyobrażonego. Dla ciała migdałowatego scenariusz odtworzony w głowie jest tak samo prawdziwy jak wydarzenie rozgrywające się na żywo. Kiedy ktoś zamyka się w schemacie ciągłej ewaluacji partnera, uruchamia się pętla, która sama się napędza. Analiza generuje niepewność. Niepewność podnosi kortyzol. Kortyzol obniża libido. A spadek pożądania staje się kolejnym „dowodem", że coś jest nie tak z relacją. I tak koło się zamyka.

U kobiet ten mechanizm bywa szczególnie silny ze względu na asymetrię kosztów reprodukcyjnych, którą szczegółowo opisałem wcześniej. Ewolucja wyposażyła kobiecy układ nerwowy w wyjątkowo czuły detektor ryzyka. To samo narzędzie, które w środowisku przodków ratowało życie, w bezpiecznym współczesnym związku potrafi stać się sabotażystą.